shadow

Nowy Układ Drogowy dawniej zwany Obwodnicą Pierwoszyna jest w trakcie projektowania i pozyskiwania odpowiednich uzgodnień. Jednym z podstawowych dokumentów niezbędnych do uzyskania pozwolenia na budowę jest uzyskanie oceny środowiskowej dla danej inwestycji. W naszym przypadku taką decyzję wydaje Wójt. Niestety w tym przypadku wydana decyzja jest decyzją dla samego siebie. Niestety, według obecnych przepisów jest to prawidłowe.

Odpowiednią decyzję Wójt wydał 4.01.2023 r. opublikował 5.01.2023 r. stwierdzając „Brak potrzeby przeprowadzania oceny oddziaływania na środowisko dla przedmiotowego przedsięwzięcia […]”

Mieszcząc się w terminie 19.01.2023 r. Stowarzyszenie Mieszkańców Gminy Kosakowo złożyło odwołanie od tej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego.

Przygotowanie odwołania było sporym wyzwaniem, które udało się wykonać na czas dzięki wielkiemu zaangażowani i pomocy merytorycznej nasze mieszkanki z Kazimierza, której tą drogą składam serdeczne podziękowania.

 

Link do oryginalnej treści w pliku.PDF, poniżej przedstawiono treść ODWOŁANIA w formie internetowej, która jest bardziej przejrzysta i zrozumiała.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze

Podwale Przedmiejskie 30

80-824 Gdańsk

za pośrednictwem:

Wójta Gminy Kosakowo

ul. Żeromskiego 69

81-198 Kosakowo

ODWOŁANIE

Na podstawie art. 44 ust.2 Ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (dalej zwaną: Uouioś) wnoszę niniejsze odwołanie od decyzji Wójta Gminy Kosakowo Nr ROŚ.6220.1.6.2022 z dnia 4 stycznia 2023 r. o środowiskowych uwarunkowaniach (dalej zwaną: Decyzja) i wnioskuję o jej uchylenie oraz o nakazanie przeprowadzenia oceny oddziaływania przedmiotowego przedsięwzięcia na środowisko oraz ludność, w tym zdrowie i warunki życia co zapisano w art. 62 ust.1 pkt.1 i 2 Uouioś.

Odwołanie składane jest w imieniu Stowarzyszenia Mieszkańców Gminy Kosakowo, które prowadzi zgodnie ze statutem (Dowód nr 1) działalność w zakresie ochrony środowiska i ekologii.

Dowód nr.1 – Statut Stowarzyszenia Mieszkańców Gminy Kosakowo

                                                                   UZASADNIENIE

Decyzja Wójta Gminy Kosakowo Nr ROŚ.6220.1.6.2022 z dnia 4 stycznia 2023 r. o braku potrzeby przeprowadzania oceny oddziaływania na środowisko dla „Budowy układu drogowego Kosakowo – Pierwoszyno – Mosty wraz z węzłem integracyjnym w Kosakowie” (dalej: NUD) nie spełnia wymagań art. 85 ust. 2 pkt 2) Uouioś, w zakresie obowiązku informacji o uwarunkowaniach, o których mowa w art. 63 ust. 1 Ustawy, a informacje zawarte w decyzji są błędne i niepełne.

Dowód nr 2 – decyzja Wójta Gminy Kosakowo Nr ROŚ.6220.1.6.2022 z dnia 4.01.2023 r.

1. Cel inwestycji

Stwierdzenie zawarte w Decyzji w punkcie „Rodzaj i charakterystyka przedsięwzięcia” (str. 6), iż „Przedmiotowa inwestycja wynika z potrzeby zwiększenia bezpieczeństwa oraz komfortu użytkowników dróg. Przedsięwzięcie pozwoli dostosować układ komunikacyjny do zwiększającego się ciągle natężenia ruchu. Celem inwestycji jest stworzenie układu komunikacyjnego sprzyjającego rozwojowi Gminy Kosakowo i poprawienie warunków funkcjonowania mieszkańców.”

Stwierdzenia zawarte w powyższym cytacie są błędne, gdyż realizacja inwestycji NUD:

  • nie zwiększy bezpieczeństwa oraz komfortu użytkowników dróg;

  • nie umożliwi dostosowania układu komunikacyjnego do zwiększającego się ciągle natężenia ruchu;

– nie stworzy układu komunikacyjnego sprzyjającego rozwojowi Gminy Kosakowo i poprawienie warunków funkcjonowania mieszkańców.

W dniu 12.01.2023 r. Rada Gminy Kosakowo pozytywnie zaopiniowała opracowane na zlecenie Wójta Gminy Kosakowo „Studium transportowe dla Gminy Kosakowo wraz z propozycjami rozwiązań usprawniających funkcjonowanie sieci transportowej” (dalej: Studium).

Dowód nr 3 – Studium transportowe dla Gminy Kosakowo

Dowód nr 4 – Uchwała Rada Gminy Kosakowo

Informacje zawarte w Studium w szczególności pomiary ruchu i prognozy ruchu do 2035 r. i do 2050 r. wskazują, że budowa NUD-u nie poprawi ruchu w dwóch newralgicznych punktach gminy Kosakowo. Najbardziej „zakorkowanym” miejscem w gminie jest odcinek pomiędzy rondem A i B, tj. rondem Derdowskiego/Wiejska/Żeromskiego (rondo im. Obrońców Kępy Oksywskiej) oraz rondem Żeromskiego/Derdowskiego (rondo im. Ks. Alojzego Kaszubowskiego).

Przeprowadzone pomiary ruchu w punktach P2 i P3 wskazują, że na odcinku pomiędzy rondami A(5) i B(4) na rys. 2.20. zamieszczonym poniżej, a w Studium na str. 32 zostały zawarte w tabeli 2.4 zamieszczonej poniżej, a w Studium na str. 35. Ilość pojazdów przejeżdżających odcinkiem A i B jest sumą pomiarów w punktach P2 i P3 i wynosi

P2 – 5 760 + P3 -– 15 310 = 21 070 pojazdów/dobę.

Poniżej przedstawiam mapę lokalizacji punktów pomiarowych wykorzystanych na potrzeby przygotowania Studium oraz zestawienie wielkości natężeń na wybranych przekrojach dróg w gminie Kosakowo ustalonych na podstawie pomiarów ruchu w 2022 r. Powiększ rysunek.

Powiększ zdjęcie

Przedstawione powyżej dane i ich analiza już wskazuje, że w przypadku budowy NUD-u nie nastąpi żadna poprawa efektywności ruchu drogowego w centrum Kosakowa.

Dla lepszego opisu błędów w decyzji obok zamieszczam rysunek poglądowy Wariantu 4 przebiegu trasy, stanowiący właśnie omawianą inwestycję NUD-u, którą pierwotnie nazywano Obwodnicą Pierwoszyna.

Rysunek pozwoli lepiej zrozumieć sytuację związaną z inwestycją NUD, która nie przyniesie korzyści dla mieszkańców, a takie jak mogą przynieść inne rozwiązania, które przedstawię w dalszej części uzasadnienia. Jednocześnie NUD przyczyni się do pogłębienia szkody dla środowiska naturalnego

Na rysunku obok przedstawiono 4 Warianty Obwodnicy Pierwoszyna były one przedmiotem dyskusji podczas nieformalnych internetowych konsultacji z mieszkańcami gminy w marcu 2021 r.  Powiększ zdjęcie.

Rysunek powyżej jest zawarty także w poniższej prezentacji przedstawionej podczas dyskusji.

Dowód nr 5 – Prezentacja Wariantów

Podczas dyskusji w marcu 2021 r. Wariant 4, tj. obecnie procedowany NUD, został oceniony jako najgorszy o czym można przekonać się oglądając przebieg dyskusji pod poniższym linkiem.

Dowód nr 6 – Link do dyskusji

Natomiast podczas samej dyskusji, autor 4 Wariantów Obwodnicy Pierwoszyna, tj. firma Poldukt Projekt, stwierdziła, że jest to najdłuższy z 4 Wariantów, będzie obejmował 5 skrzyżowań

(4 odcinki), będzie wymagał kompleksowej przebudowy drogi wojewódzkiej nr 101, nastąpią utrudnienia w dojeździe do obiektów usługowych (np. stacji paliw, kościoła), będzie generował dużo terenów wyłączonych z zabudowy oraz jest najmniej przejrzysty komunikacyjnie.

Powiększ slajd

W tym miejscu od razu zaznaczam, że Wariant 4 Obwodnicy Pierwoszyna – czyli aktualnie NUD – będzie miał nawet więcej skrzyżowań niż przedstawiono to w marcu 2021 r. Bowiem aktualny projekt NUD-u zawiera nie 5 a 7 skrzyżowań. Do 5 skrzyżowań dodano dwa skrzyżowania (w Kosakowie), na których funkcjonować będzie sygnalizacja świetlna. W rezultacie jeszcze bardziej skomplikuje to układ drogowy w gminie Kosakowo i negatywnie wpłynie na płynność ruchu, a w konsekwencji zwiększy obciążenie dla środowiska naturalnego. Do tej kwestii odniosę się jeszcze w dalszej części pisma.

W tym miejscu należy od razu dodać i podkreślić, że Studium w kontekście NUD-u zwraca uwagę na potrzebę weryfikacji przyjętych rozwiązań projektowych pod względem bezpieczeństwa ruchu drogowego) (audyt BRD) oraz sprawności (przepustowości skrzyżowań) zaproponowanych rozwiązań (str. 239). Potwierdza to, że projekt Wariantu 4 Obwodnicy Pierwoszyna/NUD-u nie uległ pozytywnym modyfikacjom na przestrzeni blisko dwóch lat (tj. od marca 2021 r.) i jest jednoznacznie negatywnie oceniany przez ekspertów z dziedziny inżynierii drogowej. W tym kontekście, należy dodać, że w Studium zawarto rekomendację – w praktyce stanowiącą krytykę – tylko w odniesieniu do NUD-u.

Podczas konsultacji z mieszkańcami gminy Kosakowo w marcu 2021 r., Wariant 4 znalazł się dopiero na trzecim miejscu jeśli chodzi o poparcie ze strony mieszkańców i był uważany przez autorów, tj. firmę Poldukt Projekt, za najgorszy. Największym poparciem mieszkańców cieszył się Wariant 1, który był rekomendowany także przez ekspertów, czyli projektantów wszystkich czterech wariantów.

Podczas dyskusji padł zarzut, dlaczego nie są przedstawiane inne warianty obwodnicy, które omijałyby centrum Kosakowa. Jeden z takich wariantów został przedstawiony przez Stowarzyszenie Nasza Ziemia podczas konsultacji w marcu 2021 r., a następnie na piśmie już pod koniec marca 2021 r., a więc dwa tygodnie po konsultacjach.

Dowód nr 7 – Link do nagrania wypowiedzi Prezesa Stowarzyszenie Ekologiczno- Kulturowego „Nasza Ziemia”

Dowód nr 8 – Link do pisma Stowarzyszenia Nasza Ziemia do Wójta

Od roku czasu, w przestrzeni publicznej funkcjonuje alternatywny, promowany oddolnie wariant przebiegu Centralnej Obwodnicy w gm. Kosakowo, tzw. COK. Jest on promowany przez aktywistkę społeczną Eunikę Niemc, mieszkankę gminy ze wsi Kazimierz. Bez wątpienia jest to najbardziej korzystny wariant obwodnicy w gminie Kosakowo, który umożliwiłby wyprowadzenie ruchu tranzytowego zarówno z centrum Kosakowa, jak i Pierwoszyna. Jednocześnie w praktyce stanowiłaby obwodnicę dla Pogórza, Suchego Dworu, i Dębogórza. Bezsprzecznie usprawniłaby ruch drogowy w całej gminie Kosakowo, co miałoby niebagatelne znaczenie dla ochrony środowiska. Trasa wiodłaby od ul. Gryfa Pomorskiego (częściowo wybudowana), następnie ul. Chmielną (w trakcie budowy) i przedłużeniem ul. Chmielnej na północ, tj. od ul. Pomorskiej w Dębogórzu do ul. Rumskiej w Kosakowie (do wybudowania), kończąc swój bieg tuż przy bazie paliwowej PERN. Trasę COK przedstawia poniższa mapa, jednocześnie pokazując przebieg W4/NUD-u. Powiększ mapkę.

Dodam, że szacunkowy koszt budowy COK-u jest prawie dwukrotnie niższy (33 mln zł) niż NUD-u (60 mln zł).

Z wariantem COK można się szczegółowo zapoznać pod linkiem https://www.facebook.com/Kosakowo.COK .

Wybór Wariantu 4 Obwodnicy Pierwoszyna – czyli obecnie określanego jako NUD – został formalnie oprotestowany przez mieszkańców i tak w sierpniu 2022 r. we wsi Pierwoszyno i w październiku 2022 r. we wsi Pogórze podczas zebrań wiejskich jednogłośnie przyjęto poniższe uchwały. Różniły się one tylko w punkcie 4, gdyż mieszkańcy Pogórza postanowili dodać jeszcze odniesienie, że droga powinna – oprócz wyprowadzenia ruchu tranzytowego z Kosakowa i Pogórza – powinna równocześnie odciążyć od ruchu tranzytowego ul. Szkolną w Pogórzu. Aktualne ul. Szkolna jest przeciążona ruchem samochodowym. Chodzi przede wszystkim o godziny poranne, gdy mieszkańcy gminy przywożą swoje dzieci do Szkoły Podstawowej w Pogórzu, a następnie zmierzają do pracy do Trójmiasta. W październiku 2022 r. sytuację skomplikowało otwarcie buspasa na ul. Płk. Dąbka w kierunku Gdyni, który obowiązuje w dni powszednie w godzinach od 6:00 do 9:00, ograniczając w ten sposób przepustowość arterii dla „zwykłych” kierowców.

Mieszkańcy Pogórza i Pierwoszyna podjęli uchwały o:

(1) Niezwłoczne wstrzymanie inwestycji pod nazwą „Budowa nowego układu drogowego Kosakowo – Pierwoszyno – Mosty”, czyli tzw. NUD;

(2) Ponowne przeanalizowanie możliwych wariantów przebiegu drogi, w tym proponowanych przez organizacje społeczne, radnych gminy i inne podmioty;

(3) Przeprowadzenie w tej sprawie ustawowych konsultacji społecznych;

(4) Zebranie wiejskie Pogórza wnosi o budowę drogi, która wyprowadzi ruch tranzytowy z Kosakowa i Pierwoszyna, a równocześnie odciąży od ruchu tranzytowego ul. Szkolną w Pogórzu.

Dowód nr 9 – link do zebrania w Pierwoszynie

Dowód nr 10 – link do zebrania w Pogórzu

Dowód nr 11 – link do protokołu z zebrania wiejskiego Sołectwa Pierwoszyno w dniu 25.08.2022 r.

Protokół z zebrania wiejskiego Sołectwa Pogórze w dniu 26.10.2022 r. nie został jak dotąd umieszczony na stronie internetowej Biuletynu Informacji Publicznej gminy Kosakowo w zakładce „Protokoły z zebrań wiejskich 2022 r.”, stąd nie jestem w stanie go przedstawić: https://bip.kosakowo.pl/m,860,protokoly-z-zebran-wiejskich-2022.html

Należy zaznaczyć, że mieszkańcy Pierwoszyna i Pogórza są najbardziej zainteresowani powstaniem w pierwszej kolejności trasy COK, która jest najbardziej korzystna dla środowiska i mieszkańców, a dopiero w drugiej kolejności trasy NUD, ale po trasie Wariantu 1 oznaczonym kolorem niebieskim na planie orientacyjnym na str. 3 niniejszego odwołania.

Mieszkańcy mają więc świadomość, że NUD nie wnosi nic pozytywnego do ich życia, a wręcz przeciwnie będzie im utrudniał bytowanie, gdyż nie przyczyni się do zmniejszenia korków w gminie, a więc nie polepszy sytuacji środowiskowej w zakresie generowanego przez ruch drogowy hałasu czy zanieczyszczenia środowiska. Jednak ich stanowisko jest ignorowane przez Wójta Gminy Kosakowo, który jak dotąd nie wziął pod uwagę powyższych uchwał, ani głosów społecznych wyrażanych na oficjalnych spotkaniach gminy, w tym oprócz zebrań wiejskich, podczas konsultacji w sprawie NUD-u (Pierwoszyno, 20.10.2022 r.), sesjach Rady Gminy Kosakowo, posiedzeniach komisji Rady Gminy Kosakowo. Dla zobrazowania sytuacji, załączam link do relacji zamieszczonej na Facebooku ze spotkania w sprawie NUD-u w Pierwoszynie (20.10.2022 r.) przez Eunikę Niemc.

Dowód nr 12 – link do relacji zamieszczonej na Facebooku ze spotkania w sprawie NUD-u w Pierwoszynie (20.10.2022 r.)

2. Emisja spalin

Zapisy na str. 11 Decyzji w podpunkcie dotyczącym Emisji do powietrza o treści:

Planowane przedsięwzięcie pozwoli dostosować układ komunikacyjny do zwiększającego się ciągle natężenia ruchu drogowego i stanowić będzie alternatywę w stosunku do przejazdu przez obszar zabudowany w Pierwoszynie (ul. Kaszubska). Wzdłuż drogi wprowadzone zostaną nasadzenia.

Na skutek realizacji inwestycji poprawi się płynność ruchu samochodów. Biorąc powyższe pod uwagę, należy stwierdzić, że planowana inwestycja wpłynie pozytywnie na stan powietrza na terenie, na którym się znajduje.”, są kompletnym nieporozumieniem.

Na str. 2-3 niniejszego Uzasadnienia udowodniłem, że na odcinku pomiędzy punktami A-B-C po wybudowaniu NUD nic się nie zmieni. Jedyna zmiana nastąpi na odcinku C-D, gdzie zostanie przekierowana część ruchu tranzytowego do Pucka omijając ul. Kaszubską.

Dla precyzji zmiana ta będzie dotyczyć tylko połowy ruchu, czyli dokładnie ruch w przekroju

P3 15310 p/dobę – ruch w P4 7750 p/dobę, co nadal daje ruch przez Pierwoszyno w wysokości 7560 p/dobę.

Należy podkreślić, że mieszkańcy znający trasę i nie używający GPS-a będą jeździć „starą trasą” przez Pierwoszyno, co łatwo zauważyć na planie orientacyjnym, ponieważ:

  • jest ona krótsza aż o 290 m od trasy NUD;

  • kierowcy jadący w kierunku Kosakowa będą mieć pierwszeństwo włączenia się do ruchu na rondzie C;

  • wybierając NUD musieliby pokonać 3 ronda, a jadąc ul. Kaszubską będą pokonywać tylko 1 rondo i 1 sygnalizację świetlną, a do tego jechaliby drogą główną, czyli uprzywilejowaną;

    • pokonają ten odcinek drogi szybciej niż jadąc trasą NUD.

      Spaliny z samochodów przekierowanych na nowy odcinek NUD-u (tj. C-D) jadących do Pucka w większości będą przemieszczać się na wschód na zabudowania w Pierwoszynie z racji, że w większości, bo 69 % wiatrów jest z kierunku od południowo-zachodniego do północno-zachodniego. Przedstawia to poniższa infografika. Powiększ tabelę.

      Rozszerzając powyższą informację należy w tym momencie wskazać na kardynalny błąd Wójta Gminy Kosakowo, który wybrał do realizacji spośród czterech wariantów Obwodnicy Pierwoszyna Wariant 4 (obecny NUD), zamiast najlepszego z nich, czyli Wariantu 1.

      Poniżej zamieszczony jest rysunek z pomiarami długości tras w wariancie (a) NUD, czyli wcześniej określany jako Wariant 4 Obwodnicy Pierwoszyna (kolor jasnoniebieski) oraz (b) Wariantu 1 Obwodnicy Pierwoszyna (kolor żółty). Poniżej rysunku zamieszczona jest natomiast tabela z wyliczeniami ilości CO2 emitowanego przez pojazdy samochodowe z przejazdu trasą dłuższą, czyli NUD-em (pierwotnie Wariant 4 Obwodnicy Pierwoszyna) – 2220 m, zamiast ewentualną trasą Wariant 1 – 1794 m. Powiększ mapkę.

                 Powiększ tabelkę.

Wynik z tabeli, tj. 247,43 ton CO2 dodatkowej niepotrzebnej emisji rocznej, związany tylko z faktem przebiegu ruchu drogowego NUD-em, zamiast bardziej korzystnego przebiegu Wariantem 1, jest nie do przyjęcia i nie może być zaakceptowany z punktu widzenia konieczności zapewnienia ochrony środowiska.

Należy zwrócić uwagę, że w roku 2022 ceny uprawnień do emisji wahały się od 65 do 100 EUR za kg CO2. W naszym przypadku byłaby to wartość 16 082,95 do 24 743,00 EUR w przeliczeniu na zł po kursie NBP na 30.12.2022 r. 4,6837 zł za 1 EUR daje odpowiednio kwoty

75 327,71 zł do 115 888,79 zł za emisję całoroczną CO2 związaną z dłuższą trasą NUD, tzn. taką kwotę należałoby uiścić w przypadku przedsiębiorstwa.

Wysoce nieracjonalnym jest wydawanie wielu milionów złotych na budowę trasy, która wprowadza dodatkowe zanieczyszczenie do środowiska, ale i także powoduje stratę czasu na przebycie przez kierowców dodatkowych kilometrów, co również przynosi wymierne straty gospodarce narodowej.

Mój wniosek o nakazanie przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko budowy NUD-u w gminie Kosakowo jest tym bardziej uzasadniony, że mieszkańcy wyrażają aprobatę do rozwiązania przedstawionego jako COK, które przebiega na terenach niezabudowanych, jest tańszy, a w związku z tym szybszy do realizacji. Jeśli chodzi o koszt budowy NUD-u to Wójt szacował ją w marcu 2021 r. na 47 mln zł. Jeśli weźmiemy pod uwagę fakt, że koszty budowy dróg znacząco wzrosły, a Wójt – w stosunku do projektu z czerwca 2021 r. – dodał 2 ronda i 2 sygnalizacje świetlne to koszt inwestycji można szacować na ok. 60 mln zł.

Autorzy Studium przedstawili na str. 117 Wariant nr 2 rozwoju systemu transportowego w gminie Kosakowo. Trasa COK (mapa po lewej stronie) jest zmodyfikowanym przebiegiem jedynej dodatkowej trasy zaproponowanej przez autorów w Studium, w tym krótsza, co ewidentnie zmniejsza koszty budowy, jak i emisji spalin, a więc ogólnie negatywny wpływ na środowisko podczas realizacji inwestycji, jak i podczas eksploatacji. Powiększ mapkę.

Jak widać z mapki powyżej, gdzie naniesiono trasę COK na mapę obecnie procedowanego „Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego Gminy Kosakowo”, trasa COK nie wprowadza ruchu tranzytowego do centrum Kosakowa (ani Dębogórza) i przebiega przez tereny otwarte, a więc pozwala przejechać trasę z większą szybkością, co ewidentnie zmniejszy zanieczyszczenie środowiska i inne niedogodności związane z rozbudową systemu transportowego.

  1. Brak zgodności NUD-u ze Studium

NUD znacząco odbiega od „Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego Gminy Kosakowo” przyjętego Uchwałą Nr XI/77/2019 Rady Gminy Kosakowo w dniu 28.03.2019 r. w zakresie linii projektowanego systemu komunikacyjnego. Dotyczy to odcinka NUD-u, który w przypadku jego realizacji, stanowiłby jedyną nową trasę, właśnie na odcinku w Pierwoszynie.

W porównaniu ze „Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego Gminy Kosakowo”, aktualnie projektowany odcinek NUD w Pierwoszynie, znacząco przybliża się do zabudowań Pierwoszyna od strony zachodniej. Obrazuje to poniższa mapa. Kolorem niebieskim oznaczono NUD, a kolorem szarym trasa wyznaczona przez

Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego Gminy Kosakowo”. Powiększ mapkę.

Co więcej, trasa NUD w Pierwoszynie nachodzi na działki prywatne, w tym:

  • blisko zabudowań gospodarskich oraz;

  • tworzy kolizję z dębem – pomnikiem przyrody oraz z trzema innymi dębami, które już osiągnęły rozmiar pomnika przyrody.

Obrazuje to poniższa mapa. Powodować to będzie negatywne skutki dla komfortu funkcjonowania mieszkańców i środowiska naturalnego, w tym jeśli chodzi o hałas, wibracje i emisję zanieczyszczeń. Może to również utrudnić czy wręcz uniemożliwić dojazd do pól uprawnych zlokalizowanych na zachód od trasy NUD.

Mieszkańcy zachodniej części Pierwoszyna, tj. pomiędzy ul. Kaszubską a trasą NUD zostaną wręcz wzięci „w kleszcze”. Deklarowanym przez Wójta Gminy Kosakowo celem inwestycji Obwodnicy Pierwoszyna (NUD-u) jest odciążenie mieszkańców Pierwoszyna, a w praktyce ten ruch zostanie wzmożony w otoczeniu Pierwoszyna i to w warunkach, gdy nie ma przeszkód, aby rzeczywiście oddalić ruch drogowy od Pierwoszyna, czyli przesunąć trasę dalej na zachód, jak to jest np. w przypadku Wariantu 1 Obwodnicy Pierwoszyna. Powiększ mapkę.

4. Brak zgodności NUD-u z MPZP

NUD przebiega w Pierwoszynie przez tereny, które w „Miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego wsi Pierwoszyno w gminie Kosakowo” (dalej: MPZP), przyjętym uchwałą nr XI/57/07 Rady Gminy Kosakowo z dnia 19.07.2007 r., w przeważającej części nie zostały przeznaczone na drogi. Konkretnie, NUD przebiega przez:

  • teren oznaczony symbolem 14 U,US, czyli teren zabudowy usługowej, teren sportu i rekreacji;

  • teren oznaczony symbolem 20 RM, czyli teren zabudowy zagrodowej;

  • teren oznaczony symbolem 23 MN, czyli teren zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej;

  • teren oznaczony symbolem 28 ZP, czyli teren zieleni urządzonej

Dopiero na samym południu „wchodzi” na teren oznaczonym symbolem 1KDZ, czyli teren dróg zbiorczych.

Opisany przebieg NUD-u względem ustaleń z MPZP z 2007 r. obrazuje poniższy mapa. Powiększ mapkę.

Proponowany przebieg NUD jest więc niezgody z aktem prawa miejscowego, czyli MPZP z 2007 r. Jednocześnie na wskazanych powyżej terenach ustalono określone ograniczenia i zakazy, z którymi można zapoznać się w MPZP z 2007 r.

Dowód nr 13 – Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego wsi Pierwoszyno w gminie Kosakowo

  1. Zwiększenie obciążenia dla środowiska naturalnego

Demonstracją nadmiarowego obciążenia środowiska jest planowane wybudowanie w ramach NUD-u tzw. nowej ulicy Żeromskiego w Kosakowie, czyli dodatkowych czterech pasów ruchu (tj. dwie jezdnie po dwa pasy ruchu). Aktualnie ul. Żeromskiego (tzw. Stara Żeromskiego) obejmuje jedną jezdnię, w sumie dwa pasy ruchu. Po wybudowaniu NUD-u byłyby więc w sumie trzy jezdnie i sześć pasów ruchu. Ponadto część terenu na ul. Żeromskiego zostałaby wykorzystana na parkingi. Obrazują to poniższe uproszczone plany projektu NUD-u.

                                                      Powiększ slajd

                                                     Powiększ slajd.

W konsekwencji znacząco pomniejszone zostałyby obszary zielone. Obecnie przy ul. Żeromskiego istnieje szeroki pas zieleni, który wykorzystywany jest na potrzeby imprez gminnych (np. dożynki), razem z górką saneczkową, z której korzystają dzieci i młodzież.

W sumie, w miejsce zieleni w centrum Kosakowa, pojawiłyby się dodatkowe 4 pasy ruchu i parkingi.

Co niezwykle istotne, tak rozległa inwestycja drogowa, a więc i ingerencja w środowisko naturalne, nie przyniesie uprawnienia ruchu drogowego w Kosakowie między rondami. Bowiem efekt przebudowy obu rond w Kosakowie na ronda turbinowe, co przewiduje projekt NUD-u, zostanie zniweczony przez dwa punkty sygnalizacji świetlnej, które mają zostać zlokalizowane właśnie między rondami turbinowymi. Odcinek między rondami turbinowymi wynosić będzie 600 m i na tym właśnie odcinku zostaną zbudowane dwa punkty sygnalizacji świetlnej, czyli w praktyce na 600 m będą 4 punkty spowalniające ruch: 2 ronda turbinowe i 2 punkty sygnalizacji świetlnej. Takie rozwiązanie drogowe, gdzie co 200 m będzie trzeba w praktyce zatrzymać się lub przynajmniej zwolnić ruch nie będzie usprawniał ruchu, a go utrudniał, co w konsekwencji zwiększy obciążenie środowiska naturalnego spalinami generowanymi przez pojazdy mechaniczne.

Podstawowymi celami budowy drogi obwodowej powinna być poprawa warunków ruchu, zwiększenie bezpieczeństwa poprzez kształtowanie infrastruktury o wysokim poziomie bezpieczeństwa z równoczesnym ograniczeniem ryzyka zdarzeń drogowych i zwiększenia płynności ruchu. Projekt NUD niestety nie realizuje tych założeń.

6. Błędna informacje w Decyzji: dwa etapy budowy NUD-u

Na str. 5-6 Decyzji zawarto informację, że dopuszcza się realizację inwestycji NUD-u w dwóch etapach, czyli:

  1. Budowa nowego układu drogowego Kosakowo-Pierwoszyno-Mosty wraz z węzłem integracyjnym w Kosakowie;

  2. Budowa nowego układu drogowego Kosakowo-Pierwoszyno-Mosty. Odcinek budowanej drogi o długości ok. 2,8 km.

Powyższe informacje podane w Decyzji są błędne. Zgodnie z informacjami udostępnionymi mieszkańcom gminy, dwa etapy budowy NUD-u objęłyby:

  1. budowę odcinka NUD-u w Kosakowie – tj. odcinek A-B;

  2. budowę odcinka Pierwoszyno-Mosty – tj. odcinek C-D-E.

Prezentuje to poniższa grafika stanowiąca część prezentacji podczas spotkania w Pierwoszynie w dniu 20.10.2022 r.

                                                      Powiększ slajd.

7. Dwie arterie w Pierwoszynie

Trasa NUD nie polepszy komfortu mieszkańców gminy, a przede wszystkim mieszkańców Pierwoszyna. Celem budowy NUD-u, pierwotnie określanego jako Obwodnica Pierwoszyna, było właśnie stworzenie obwodnicy dla Pierwoszyna, które jest przeciążone ruchem, a dotyczy to przede wszystkim ul. Kaszubskiej w Pierwoszynie.

Podstawowym problemem jest brak realizacji założonego celu obwodnicy Pierwoszyna, czyli „skierowanie ruchu tranzytowego występującego na terenie Gminy Kosakowo poza obszar zabudowany miejscowości Pierwoszyno”. NUD będzie przebiegać przez centrum Kosakowa i tuż przy zabudowaniach w Pierwoszynie, a sama budowa NUD-u będzie stanowiła ingerencję w działki prywatne, która zgodnie ze „Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego Gminy Kosakowo” i MPZP z 2007 r. nie zostały przewidziane na cele drogowe.

W przypadku wybudowania NUD-u doszłoby do kuriozalnej sytuacji, gdyż z jednej strony mieszkańcy Pierwoszyna nadal będą mieli intensywnie uczęszczaną ul. Kaszubska, a do tego od strony zachodniej pojawi się trasa NUD, która również będzie intensywnie uczęszczana. Odległość między ul. Kaszubską a trasą NUD będzie wynosić ok. 200-250 m. Dodatkowo pomiędzy ul. Kaszubską a trasą NUD, równolegle do nich, nadal będzie użytkowana trzecia droga, tj. ul. Boczna. Bezsprzecznie będzie to oznaczało pogorszenie warunków życia i ochrony środowiska w tym rejonie Pierwoszyna, tj. zwiększenie hałasu, drgań, zanieczyszczenia powietrza, jak i pomniejszenie wartości nieruchomości.

Klimat akustyczny w zachodniej części Pierwoszyna pogorszy się zarówno podczas budowy NUD-u, jak i jego eksploatacji. W tym kontekście, Wójt Gminy Kosakowo zadeklarował w decyzji jedynie nasadzenia, ale już nie ekranów dźwiękochłonnych.

8. Dąb (pomnik przyrody) oraz dęby o wymiarach pomnika przyrody

8.1. Dąb (pomnik przyrody)

W Decyzji (str. 8) Wójt Gminy Kosakowo informuję, że: „Na projektowanym odcinku występuje kolizja w liniach rozgraniczających z pomnikiem przyrody – dębem szypułkowym w miejscowości Pierwoszyno przy ul. Bocznej 17. Nie przewiduje się wycinki dębu posiadającego status pomnika przyrody, teren ten został zagospodarowany w celu podkreślenia walorów przyrodniczych”.

Omawiany pomnik przyrody to dąb szypułkowy (Quercus robur). Został on ustanowiony pomnikiem przyrody Uchwałą Nr LXVII/72/2010 Rady Gminy Kosakowo z dnia 12.08.2010 r. W uchwale tej zapisano, że obwód pnia wynosi 510 cm, a wiek około 200 lat i stanowi własność Mariana Krause i Wandy Krause. Należy zwrócić uwagę, że dane te pochodzą sprzed ponad 10 lat (uchwała jest nadal w mocy), a więc obwód dęba i jego wiek proporcjonalnie się zwiększyły. Należy dodać, że wysokość dęba wynosi nie mniej niż 24 m (informacja pochodzi z poniższego „Programu Ochrony Środowiska dla Gminy Kosakowo na lata 2020-2023 z perspektywą do roku 2027” przyjętego uchwałą Rady Gminy Kosakowo w dniu 17.12.2020 r., str. 84).

Dowód nr 14. – Uchwała Nr LXVII/72/2010 Rady Gminy Kosakowo z dnia 12.08.2010 r.

Dowód nr 15 – Program Ochrony Środowiska dla Gminy Kosakowo na lata 2020-2023 z perspektywą do roku 2027 (str. 84)

Dąb – pomnik przyrody znajduje się, tak jak zapisano w Decyzji, na działce przy

ul. Bocznej 17 w Pierwoszynie (nr działki ewidencyjnej 13). Natomiast, co najistotniejsze dąb ten jest zlokalizowany na skraju działki, od strony zachodniej, właśnie bezpośrednio przy trasie NUD. Trasa NUD wręcz przylega do dębu, przebiegając przy samym pniu od jego lewej strony, a po prawej stronie przechodzi ścieżka rowerowa i chodnik. Obrazuje to poniższa grafika zaczerpnięta z prezentacji publicznej trasy NUD, która odbyła się w Pierwoszynie w dniu 20.10.2022

                                              Powiększ zdjęcie. 

W § 2 Uchwały Rady Gminy Kosakowo zapisano, iż dąb – pomnik przyrody podlega szczególnej ochronie prawnej polegającej na zakazie:

a) niszczenia, uszkadzania lub przekształcania obiektu;

b) umieszczenia tablic reklamowych.

c) wykonywania prac ziemnych trwale zniekształcających rzeźbę terenu; uszkadzania i zanieczyszczania gleby oraz dokonywania zmian stosunków wodnych, jeżeli zmiany nie służą ochronie przyrody.

Nie ma wątpliwości, że zakazy określone w podpunktach a) i b) nie będą mogły być respektowane ani na etapie budowy NUD-u, ani na etapie jego eksploatacji. Poprowadzenie trasy NUD-u skazuje pomnik przyrody na degradację i unicestwienie. Intensywny ruch drogowy, które miałby odbywać się w tym miejscu, a przez to hałas, wibracje, zanieczyszczenia, zmiana stosunków wodnych nie będą stanowiły odpowiednich warunków dla dęba – pomnika przyrody.

Należy również zwrócić uwagę, że ze względów konieczności zapewnienia bezpieczeństwa drogowego, korona dębu będzie musiała być regularnie przycinana, aby zapewnić niezakłócony przejazd pojazdom, zwłaszcza tym większym, w tym ciężarówkom, co na pewno negatywnie wpłynie na kondycję dębu – pomnika przyrody. W tym kontekście osobliwie brzmi już przywołany cytat z decyzji Wójta: „Nie przewiduje się wycinki dębu posiadającego status pomnika przyrody, teren ten został zagospodarowany w celu podkreślenia walorów przyrodniczych”.

Analizując niniejszy przypadek. Ochrona prawna określona w § 2 Uchwały Rady Gminy Kosakowo może być ograniczona w przypadku „realizacji inwestycji celu publicznego po uzgodnieniu z organem ustanawiającym pomnik przyrody” (§ 2, ust. 2, pkt b Uchwały). Nie nastąpiła jednak zmiana statusu prawnego dębu – pomnika przyrody przez Radę Gminy Kosakowo. Natomiast potencjalne wyrażenie zgody na takie działanie ze strony organu stanowiącego, czyli Rady Gminy Kosakowo, oznaczałoby zgodę na unicestwienie dębu.

Dodatkowo potencjalna decyzja Rady Gminy Kosakowo o uchyleniu ochrony dębowi – pomnikowi przyrody byłaby sprzeczna z art. 40 ust. 2 Ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U.2022.0.916): „Na terenach niezabudowanych, jeżeli nie stanowi to zagrożenia dla ludzi lub mienia, drzewa stanowiące pomniki przyrody podlegają ochronie aż do ich samoistnego, całkowitego rozpadu.” Teren wokół dęba jest niezabudowany, co obrazują poniższe dwie fotografie.

Ponadto, w decyzji Wójt Gminy Kosakowo nie przewidział żadnych środków ochronnych w odniesieniu do dębu – pomnika przyrody, ani na etapie budowy trasy NUD, a nie podczas użytkowania trasy NUD. Stanowi, więc to brak uwzględnienia przepisu zawartego w § 3 przywołanej Uchwały Rady Gminy Kosakowo, w której zapisano, że: „Nadzór nad wymienionymi w uchwale pomnikami przyrody sprawuje Wójt Gminy Kosakowo.” Takie więc potraktowanie dębu – pomnika przyrody w przedmiotowej Decyzji stanowi ignorowanie norm prawnych.

Poniższe dwa zdjęcia dębu – pomnika przyrody w Pierwoszynie przy ul. Bocznej 17 – zostały pobrane z portalu Centralnego Rejestru Ochrony Form Przyrody (https://crfop.gdos.gov.pl/CRFOP/). Zdjęcia zostały wykonane w sierpniu 2015 r., a więc siedem lat temu. Bez żadnych wątpliwości umożliwiają one wyobrażenie sobie, że wybudowanie obwodnicy przy tym drzewie nie daje mu żadnych szans na odpowiednie funkcjonowanie i przeżycie. W związku z tym, nie należy dopuścić do budowy NUD-u i jednocześnie chronić aktualny kształt zagospodarowania terenu w okolicach dębu, czyli z jednej strony utrzymać ogród prywatny (patrząc na dąb, obraz od dęba „w naszym kierunku”) i pole uprawne (patrząc na dąb, obraz od dęba „kierunku na wprost”). Formalnie takie zagospodarowanie gwarantują przywołane wcześniej w niniejszym piśmie zapisy „Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego Gminy Kosakowo” z 2019 r. i MPZP dla Pierwoszyna z 2007 r.

Powiększ zdjęcie. 

Powiększ zdjęcie.

8.2. Dęby o wymiarach pomnika przyrodyCo więcej, Wójt Gminy Kosakowo w Decyzji całkowicie pominął fakt, że tuż obok dębu – pomnika przyrody, znajdują się trzy inne dęby – które formalnie nie posiadają statusu pomnika przyrody – ale osiągnęły już wymiary predestynujące je do nadania im statusu pomnika przyrody, o czym poinformował Tomasz Waczyński (projektant NUD-u, firma Red Road) podczas spotkania w sprawie NUD-u w Pierwoszynie w dniu 20.10.2022 r.

Dowód nr 16 – link do fragmentu spotkania w Pierwoszynie na temat dębów:

Te trzy dęby również będą ofiarą trasy NUD, jeśli ona powstanie. Dwa z nich razem z dębem – pomnikiem przyrody tworzą szpaler, w którym miałby przebiegać NUD. W sposób oczywisty ogranicza to manewrowanie z przebiegiem drogi, gdyż przestrzeń jest ograniczona przez dęby. Odległość tę szacuję na ok. 28 m. W ten sposób będą na etapie potencjalnej budowy NUD-u, czy na etapie użytkowania NUD-u będą one podlegały niszczeniu, aż do ostatecznego unicestwienia.

Powiększ zdjęcie.

Powiększ zdjęcie.

Należy zwrócić uwagę, że odległość między dębami wynosi ok. 28, ale pomiędzy koronami już tylko ok. 11 m. W przypadku budowy NUD-u implikowałoby to regularne trymowanie korony poszczególnych drzew, aby bezkolizyjnie mogły się poruszać zwłaszcza duże pojazdy mechaniczne. Oczywiście negatywnie wpływałoby to na kondycję drzew.

Dodając informacje w odniesieniu do podpunktów 8.1. i 8.2. niniejszego pisma podkreślam, że istnieje możliwość uniknięcia degradacji i unicestwienia dębu – pomnika przyrody i dodatkowych trzech dębów. Trasa NUD-u nie jest jedyną możliwą do wybudowania w gminie Kosakowo. W odpowiednim oddaleniu od wskazanych drzew przebiegałaby trasa Wariantu 1 Obwodnicy Pierwoszyna, a jeszcze dalej, w zupełnie innej części gminy, trasa COK.

9. Wycinka 320 drzew

Decyzja wydana przez Wójta Gminy Kosakowo przewiduje wycinkę ok. 320 drzew (str. 8). Natomiast w Decyzji nie ma ani słowa o działaniach rekompensujących, które miałby podjąć inwestor, co uważam za niedopuszczalne.

W związku z planowaną wycinką tak dużej ilości drzew należałoby bowiem doprowadzić do zrekompensowania straty w środowisku poprzez wprowadzenie nasadzeń drzew i krzewów w odpowiedniej ilości i gatunków, co w sposób szczegółowy mogliby określić eksperci. Nasadzenia należałoby wykonać mniej więcej w ciągu 1 roku po zakończeniu budowy NUD-u, a następnie zapewnić im kompleksową pielęgnację przez kilka kolejnych lat, aby miały one szansę na odpowiedni rozwój.

Nadmienić należy, że informacja o wycince drzew jest mało precyzyjna i mało wiarygodna.

Przeprowadzona ocena oddziaływania na środowisko wymagałaby szczegółowej ewidencji wycinanych drzew. Do jakiego stopnia lekceważąco potraktowano kwestię drzew do wycinki może świadczyć fakt, iż suma % drzew w Decyzji przewidzianych do wycinki wynosi 115 % (str. 8 Decyzji).

10. Zabezpieczenia drzew

W Decyzji Wójt Gminy Kosakowo (str. 2) określił, że: „Drzewa rosnące sąsiedztwie planowanych prac zabezpieczyć przed ewentualnym uszkodzeniem poprzez odeskowanie lub owinięcie matami – bez uszkodzenia kory”. Niemniej jednak nic nie wspomina o ochronie przed ewentualnymi uszkodzeniami mechanicznymi lub chemicznymi w trakcie prac budowlanych, które dotyczyłyby systemów korzeniowych. Należy więc uzupełnić Decyzję w tym zakresie.

11. GZWP nr 111 „Subniecka Gdańska”

W Decyzji Wójt Gminy Kosakowo nie poinformował, że inwestycja znajduje się na obszarze Głównego Zbiornika Wód Podziemnych „Subniecka Gdańska” (dalej: GZWP nr 111). Na str. 9-10 opisuje kwestie związane z oddziaływaniem na środowisko gruntowo-wodne, wody powierzchniowe i podziemne. Jednak zagadnienie realizacji inwestycji NUD-u w granicach GZWP nr 111 powinno zostać szczegółowo rozważone w Decyzji, w tym jeśli chodzi o przepisy dotyczące ochrony GZWP (np. Ustawa o ochronie środowiska, Ustawa prawo wodne), a następnie potencjalnie uzupełnione informacje o uwarunkowaniach inwestycji NUD-u, w tym w zakresie ograniczeń i zakazów wynikających z lokalizacji inwestycji na obszarze GZWP nr 111.

Lokalizację i rozległość GZWP nr 111 obrazuje poniższa mapa Powiększ mapkę.

12. Zbiornik retencyjny w Pierwoszynie

Na odcinku C-D zlokalizowanym w Pierwoszynie duże kontrowersje budzi usytuowanie zbiornika retencyjnego. Mieszkańcy sygnalizują, że już teraz podczas opadów deszczu mają podtopienia, a teraz dodatkowo planuje się zbudować w ramach inwestycji NUD sporej wielkości zbiornik retencyjny, z którego woda oczywiście w jeszcze większej ilości będzie wsiąkać w ziemię.

Podczas spotkania informacyjnego na temat NUD (Pierwoszyno, 20.10.2022 r.), jedna z mieszkanek Pierwoszyna skomentowała to w ten sposób, że dotąd wodę mieli co jakiś czas, teraz będą ją mieć cały czas. Chodzi oczywiście o podtopienia nieruchomości, które występują aktualnie w tym rejonie, a będą one większe i częstsze w przypadku wybudowania zbiornika retencyjnego.

W związku z powyższym, uwagę tę należałoby poddać analizie i w razie uznania, iż obawa nie jest bezpodstawna, do odpowiedniego skorygowania projektu, tak aby zapewniał on bezpieczeństwo funkcjonowania mieszkańców i ich nieruchomości na obszarze oddziaływania zbiornika retencyjnego.

                                                  Powiększ slajd.

Reasumując powyższe uwagi wszystko wskazuje, że niniejszy wniosek o uchylenie decyzji Wójta Gminy Kosakowo Nr ROŚ.6220.1.6.2022 z dnia 4 stycznia 2023 r. oraz o nakazanie przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla „Budowy układu drogowego Kosakowo – Pierwoszyno – Mosty wraz z węzłem integracyjnym w Kosakowie” wraz z analizą alternatywnych rozwiązań jest jak najbardziej zasadny, w związku z czym podtrzymuję go i wnoszę o jego realizację.

Prezes Zarządu

Stowarzyszenia Mieszkańców

Gminy Kosakowo

Henryk Palczewski

Odwołanie składane jest w dwóch egzemplarzach.

UWAGA:

Do niniejszego odwołania dołączono PEN DRIVE z oryginałem odwołania podpisanego podpisem kwalifikowanym w formacie .PDF.

Oryginał odwołania w .PDF zawiera linki do wszystkich załączników, które także znajdują się na PEN DRIV’e.

Załączniki:

  1. Dowód nr.1 – Statut Stowarzyszenia Mieszkańców Gminy Kosakowo

  2. Dowód nr 2 – decyzja Wójta Gminy Kosakowo Nr ROŚ.6220.1.6.2022 z dnia 4.01.2023 r.

  3. Dowód nr 3 – Studium transportowe dla Gminy Kosakowo

  4. Dowód nr 4 – Uchwała Rada Gminy Kosakowo

  5. Dowód nr 5 – Prezentacja Wariantów

  6. Dowód nr 6 – Link do dyskusji

  7. Dowód nr 7 – Link do nagrania wypowiedzi Prezesa Stowarzyszenie Ekologiczno- Kulturowego „Nasza Ziemia”

  8. Dowód nr 8 – Link do pisma Stowarzyszenia Nasza Ziemia do Wójta

  9. Dowód nr 9 – link do zebrania w Pierwoszynie

  10. Dowód nr 10 – link do zebrania w Pogórzu

  11. Dowód nr 11 – link do protokołu z zebrania wiejskiego Sołectwa Pierwoszyno w dniu 25.08.2022 r.

  12. Dowód nr 12 – link do relacji zamieszczonej na Facebooku ze spotkania w sprawie NUD-u w Pierwoszynie (20.10.2022 r.)

  13. Dowód nr 13 – Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego wsi Pierwoszyno w gminie Kosakowo

  14. Dowód nr 14. – Uchwała Nr LXVII/72/2010 Rady Gminy Kosakowo z dnia 12.08.2010 r.

  15. Dowód nr 15 – Program Ochrony Środowiska dla Gminy Kosakowo na lata 2020-2023 z perspektywą do roku 2027 (str. 84)

  16. Dowód nr 16 – link do fragmentu spotkania w Pierwoszynie na temat dębów:

Author

kosakowo.org

Related Posts

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Time limit is exhausted. Please reload the CAPTCHA.